Народнае слова.
Шмаравідлаўка.
Ёсць так называемыя аўтарскія словы, якія прыдуманы
канкрэтнай асобай, аўтарам. Падобныя словы вырашыў стварыць і я. Акрамя
аўтарскіх, ёсць словы і народныя, аўтар якіх невядомы. Адно з іх – шмаравідлаўка (націск падае на літару і).
Як узнікла гэта слова?
Так людзі калісьці назвалі лясную дарогу, якая з горада
Слоніма вядзе ў вёску Касцяні. Я таксама не раз і не два ішоў па ёй,
дабіраючыся на працу ў мясцовую школу, дзе працаваў настаўнікам. Часта ездзіў
на веласіпедзе, калі дазваляла надвор’е. А ў пасляваенныя часы па Шмаравідлаўцы
касцянёўцы ездзілі на вазах, запрэжаных коньмі. Восі вазоў і іх колы, каб не
сціраліся ад язды, змазвалі спецыяльным тэхнічным маслам – шмаравідлам. Яно было чорнае, цягучае. Шмаравідлаўка не надта шырокая. Таму галінкі
дрэў, якія стаялі паабапал дарогі, вымазваліся чорным шмаравідлам. Людзі гэта
заўважылі і далі ёй такую гучную і дакладную назву – Шмаравідлаўка.
Цяпер не часта можна ўбачыць вазы, запрэжаныя коньмі.
Аўтамабілі і трактары іх замянілі. Дый шмаравідла даўно не бачыў. А назва
засталася, жыве. Вось як бывае іншы раз.
• Якім
іншым словам можна замяніць слова “воз”?
Адзначаем! Шмаравідлаўка - лясная дарога, паабапал якой галінкі дрэў
вымазваліся чорным шмаравідлам.
Іду па Шмаравідлаўцы
У вёску Касцяні.
Даўно яна прачнулася.
Гараць у вокнах агні.
Аляксей Якімовіч.
1. Якія новыя словы можна скласці з літар, што ўваходзяць
у назоўнік “настаўнік”?
2. Якія новыя словы можна скласці з літар, што ўваходзяць
у назоўнік “Шмаравідлаўка”?
3. Уставіўшы замест кропак словы, дапішыце параўнанні.
…, як шмаравідла.
…, як шмаравідла.
Скорагаворка
У
шмаравідле ўся Шмаравідлаўка.
• Паспрабуйце паўтарыць хутка і
выразна.
Адказы (выкарыстоўвайце толькі для кантролю; словы напісаны наадварот).
Ысёлак.
1. Ўатс, сан, кнат. 2. Акўал, авак, арам, раш. 3. Ынроч; ытсуг.
Хатняе заданне. Паспрабуйце
стварыць сваё аўтарскае слова, якое мае беларускае гучанне.
