Разважанне “Прозвішчы –
Для даведкі: спачатку чалавеку давалі мянушку, а потым гэта мянушка магла стаць
прозвішчам.
1. Каб бервяно не гніло, калі яго кладуць на зямлю або
ўкопваюць, ставячы слупы, або забіваюць, як палю, спачатку яго асмольваюць ці
абвугліваюць.
• Якія
прозвішчы маглі даць людзям, якія займаліся гэтым?
Паразважайце і адкажыце.
2. Асновай прозвішча з’яўляецца апона, папона – пасцілка,
пакрывала, якім што-небудзь акрываюць, апінаюць. Маглі акрываць каня на марозе,
які моцна ўгрэўся за дарогу, каб не застудзіўся.
• Якое,
згодна з гэтым тлумачэннем, магло быць прозвішча?
Паразважайце і адкажыце.
3. Прозвішча пайшло ад слова ашкуркі. Так у некаторых мясцінах называюць рызманы, абрэзкі
аўчыны. Хадзіў чалавек недагледжаны, увесь у рызманах. Вось і далі яму такое
прозвішча.
• Якія,
згодна з гэтым тлумачэннем, маглі быць прозвішчы?
Паразважайце і адкажыце.
4. Такія прозвішчы давалі тым людзям, якія гналі алей з
ільнянога ці канаплянага семя.
• Ці
здагадаліся вы, якія былі прозвішчы ў такіх людзей?
Паразважайце і адкажыце.
5. Такія прозвішчы давалі людзям, якія пасяліліся побач з
алешнікам, зараснікам альхі.
• Ці
здагадаліся вы, якія былі прозвішчы ў тых людзей?
Паразважайце і адкажыце.
Адказы. Тут словы
напісаны наадварот і не ў тым парадку, у якім пададзены тлумачэнні (выкарыстоўвайце толькі для кантролю).
Кінйела, ўакінйела.
Каруша, чівекруша.
Цевахьла, ківохьла.
Нопа.
Іксўоламса, чіволамса, кычьломса.
[1, с.
134 -- 135]
Спіс выкарыстанай літаратуры
1.
Юрэвіч У. Слова жывое, роднае,
гаваркое…: Навук.-папул. кн.; Для сярэд. і ст. шк. узросту / Маст. Г. С.
Хінко-Янушкевіч. Мн. : Юнацтва, 1992. – 271 с. : іл.
Падрыхтаваў Аляксей Якімовіч
